تنظیم مجدد تسمه تایم و تایم‌گیری موتور (Timing Alignment) یکی از حساس‌ترین و دقیق‌ترین کارهای مکانیکی است. اگر تسمه تایم یک یا چند دندانه جابجا شده باشد، باید پیش از استارت زدن مجدد، میل‌لنگ و میل‌سوپاپ‌ها را دقیقاً روی علامت‌های استاندارد کارخانه تنظیم کنید. در این راهنما نحوه تایم‌گیری اصولی را بررسی می‌کنیم.
۱. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
بکس سایز ۱۰، ۱۳، ۱۶ یا ۱۷ (بسته به نوع خودرو مانند پژو TU5، پراید یا سمند EF7)
-
آچار تخت یا جغجغه برای چرخش میل‌لنگ
-
آچار مخصوص سفت‌کن تسمه تایم
-
ابزار قفل‌کن میل‌سوپاپ (در صورت نیاز برای موتورهای خاص مانند TU5)
۲. مراحل گام‌به‌گام تنظیم و تایم‌گیری موتور
1.باز کردن قاب محافظ و شمع‌ها:ایمنی و دسترسی.
خودرو را در دنده مرده (خلاص) قرار دهید، ترمز دستی را بکشید و بست باتری را جدا کنید. برای اینکه موتور راحت‌تر با دست بچرخد، شمع‌های موتور را باز کنید. سپس پیچ‌های قاب محافظ تسمه تایم را باز کنید و قاب را بردارید تا چرخ‌دنده‌ها کاملاً دیده شوند.
Verification: چرخ‌دنده‌های سر میل‌سوپاپ و پولی میل‌لنگ کاملاً در دیدرس قرار گیرند.
2.چرخش میل‌لنگ تا رسیدن به علامت استاندارد:قرار دادن پیستون ۱ در نقطه مرگ بالا (TDC).
با استفاده از آچار روی پولی سر میل‌لنگ، موتور را در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید تا علامت (نکته یا خط) روی چرخ‌دنده میل‌سوپاپ دقیقاً روبروی علامت روی بلوک سیلندر یا قاب پشت قرار گیرد. در این حالت، پیستون سیلندر شماره یک (سمت تسمه) در بالاترین نقطه یا اصطلاحاً TDC قرار می‌گیرد.
Verification: علامت روی میل‌سوپاپ و میل‌لنگ (پولی پایینی) همزمان با هم روی نقطه‌های تنظیم کارخانه منطبق شده باشند.
3.شل کردن بلبرینگ تایم و قرار دادن تسمه:آزاد کردن سفت‌کن و تنظیم تسمه.
مهره بلبرینگ سفت‌کن (Hozing) را کمی شل کنید تا فشار از روی تسمه برداشته شود. اگر تسمه قبلی شل شده یا دندانه رد کرده است، آن را خارج کنید. تسمه تایم جدید را از سمت پولی میل‌لنگ (پایین) به سمت چرخ‌دنده‌های بالا (میل‌سوپاپ و پمپ روغن) جا بزنید؛ به طوری که سمت کشیده تسمه (سمت سفت‌کن) هیچ‌گونه پتی نداشته باشد و سمت دیگر روی بلبرینگ سفت‌کن قرار بگیرد.
Verification: دندانه‌های تسمه کاملاً درون شیارهای چرخ‌دنده‌ها نشسته و هیچ دندانه‌ای بیرون نزده باشد.
4.تست نهایی چرخش موتور با دست:تنظیم کشش و چرخش آزمایشی.
با آچار، سفت‌کن را در جهت استاندارد بچرخانید تا کشش تسمه تنظیم شود (تسمه با دو انگشت در وسط مسیر نباید بیش از حد سفت یا شل باشد و حدود ۹۰ درجه پیچ بخورد). سپس مهره سفت‌کن را محکم کنید. موتور را با آچار ۲ الی ۳ دور کامل در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید.
Verification: پس از چرخش دستی، علامت‌های روی میل‌لنگ و میل‌سوپاپ دوباره دقیقاً روبروی هم قرار گیرند و هیچ‌گونه گیر یا برخوردی احساس نشود.
هشدار ایمنی بسیار مهم
هرگز پیش از اطمینان کامل از تطابق علامت‌های تایم و سفت بودن مهره‌ها، استارت نزنید. در موتورهای تداخل‌دار (مانند پژو ۲۰۶ یا سمند)، برخورد سوپاپ با پیستون در اثر اشتباه در تایم‌گیری باعث خسارت سنگین به سرسیلندر می‌شود.
