چرا روغن موتور کف می کند؟
مقدمه روغن موتور برای خودرو مانند خون در رگ‌های انسان است. وظیفه روانکاری، خنک‌کاری و پاکسازی قطعات داخلی موتور را بر عهده دارد و سلامت آن مستقیماً با طول عمر موتور در ارتباط است. اما تصور کنید کاپوت خودرو را بالا می‌زنید و متوجه می‌شوید که روغن موتور شما کف کرده است یا شبیه به «شیر قهوه» شده است!
دیدن کف در روغن موتور یکی از نشانه‌های هشداردهنده جدی است که نباید به هیچ وجه آن را نادیده بگیرید. این پدیده معمولاً نشان‌دهنده ورود هوا، آب یا ضدیخ به داخل سیستم روغن‌کاری است. در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق دلایل کف کردن روغن موتور، خطرات آن برای خودرو و راه‌های رفع این مشکل بپردازیم. با ما همراه باشید.
کف کردن روغن موتور یعنی چه؟
به طور طبیعی، روغن موتور در حین کارکرد و به دلیل چرخش سریع میل‌لنگ و سایر قطعات متحرک، ممکن است حباب‌های بسیار ریزی تولید کند. این حباب‌ها به طور طبیعی و سریع از بین می‌روند. اما زمانی که ساختار روغن تغییر کند یا مقدار زیادی هوا و مایعات خارجی (مانند آب) وارد کارتر شود، حباب‌ها روی هم انباشته شده و پدیده‌ای به نام «کف کردن روغن» (Oil Foaming) را ایجاد می‌کنند.
مهم‌ترین دلایل کف کردن روغن موتور چیست؟
اگر با مشکل کف کردن روغن مواجه شده‌اید، یکی از مقصران زیر پشت این ماجراست:
۱. قاطی شدن آب یا ضدیخ با روغن موتور (شایع‌ترین دلیل)
این خطرناک‌ترین حالت ممکن است. اگر واشر سر سیلندر بسوزد، بلوک سیلندر ترک بردارد یا رادیاتور روغن دچار نشتی شود، مایع خنک‌کننده (آب و ضدیخ) به درون محفظه کارتر و مسیر روغن نفوذ می‌کند. ترکیب روغن با آب، امولسیونی شیری‌رنگ و کف‌آلود تولید می‌کند.
۲. استفاده از روغن موتور بی‌کیفیت یا نامناسب
روغن موتورهای استاندارد حاوی مواد افزودنی ضد کف (Anti-Foaming Additives) هستند که از تجمع حباب‌ها جلوگیری می‌کنند. اگر از روغن‌های تقلبی، بی‌کیفیت و ارزان‌قیمت استفاده کنید، این مواد افزودنی وجود ندارند یا کیفیت پایینی دارند. در نتیجه، روغن به راحتی کف می‌کند.
۳. اختلط دو روغن موتور مختلف (ناسگاری روغن‌ها)
اگر هنگام تعویض روغن، از دو برند مختلف یا دو گرانروی (ویسکوزیته) متفاوت استفاده کنید، ممکن است مواد شیمیایی موجود در آن‌ها با یکدیگر واکنش نشان دهند و خاصیت ضد کف خود را از دست بدهند. به همین دلیل همیشه توصیه می‌شود در تعویض روغن، فیلتر و نوع روغن را یکدست نگه دارید و در صورت تغییر برند، موتور را با روغنِ شستشو (Flush) پاکسازی کنید.
۴. سطح غیر استاندارد روغن (کم یا زیاد بودن بیش از حد)
- کم بودن روغن: اگر سطح روغن خیلی پایین باشد، پمپ روغن (اویل پمپ) هوا می‌کشد و این هوا با روغن مخلوط شده و ایجاد کف می‌کند.
- زیاد بودن روغن: اگر بیش ازراندمان استاندارد روغن بریزید، میل‌لنگ با سطح روغن برخورد کرده و مانند همزن برقی عمل می‌کند که نتیجه آن کف کردن روغن است.
۵. خرابی یا گرفتگی PCV (سوپاب تهویه کارتر)
سیستم PCV وظیفه خارج کردن بخارهای روغن و گازهای اضافه کارتر را دارد. اگر این سوپاب مسدود شود، فشار داخل کارتر افزایش یافته و باعث اختلال در گردش روغن و ایجاد کف می‌شود.
خطرات کف کردن روغن موتور برای خودرو
کف کردن روغن فقط یک ظاهر عجیب نیست، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت موتور است:
- کاهش خاصیت روانکاری: حباب‌های هوا به اندازه مایعات روانکار مقاومت ندارند. وقتی روغن کف می‌کند، لایه محافظ بین قطعات فلزی از بین می‌رود.
- افزایش اصطکاک و سایش: با از بین رفتن روانکاری مناسب، قطعات موتور (مانند یاتاقان‌ها، پیستون‌ها و میل‌سوپاپ) به شدت با یکدیگر اصطکاک پیدا کرده و ساییده می‌شوند.
- داغ شدن بیش از حد موتور (Overheating): یکی از وظایف روغن، انتقال حرارت است. روغن کف‌آلود نمی‌تواند گرما را به خوبی منتقل کند و دمای موتور به سرعت بالا می‌رود.
- افت فشار روغن: اویل پمپ نمی‌تواند روغن کف‌آلود را با فشار مناسب به قطعات بالایی موتور برساند که این امر باعث روشن شدن چراغ روغن می‌شود.
- گیرپاژ کردن موتور: در بدترین حالت، اگر به موقع به داد موتور نرسید، اصطکاک شدید و عدم روغن‌کاری باعث قفل شدن یا اصطلاحاً «گیرپاژ» کردن موتور می‌شود که هزینه‌های تعمیراتی سرسام‌آوری به همراه دارد.
از کجا بفهمیم روغن موتور کف کرده است؟
- بررسی گیج روغن (سیخ روغن): در بازدیدهای دوره‌ای، اگر روی گیج روغن حباب‌های فراوان، کف یا مایعی شبیه به نسکافه یا شیر کاکائو دیدید، شک نکنید که روغن کف کرده و با آب مخلوط شده است.
- درِ قالپاق روغن (محل ریختن روغن): با باز کردن درِ موتور، اگر با رسوبات کرمی‌رنگ یا کف‌مانند مواجه شدید، نشانه ورود آب به موتور است.
- روشن شدن چراغ روغن: افت فشار ناشی از کف کردن روغن معمولاً چراغ هشدار فشار روغن را در پشت آمپر روشن می‌کند.
- کم شدن آب رادیاتور: اگر بدون نشتی مشخص، مدام آب کم می‌کنید، احتمال نفوذ آب به موتور وجود دارد.
برای رفع مشکل کف کردن روغن چه کنیم؟
اگر با این مشکل مواجه شدید، اقدامات زیر را به ترتیب انجام دهید:
- خودرو را متوقف کنید: به هیچ وجه با خودروی دارای روغن کف‌آلود رانندگی نکنید. ادامه مسیر می‌تواند به قیمت تعویض کامل موتور تمام شود.
- یافتن ریشه مشکل: بررسی کنید که آیا مشکل از واشر سر سیلندر است یا استفاده از روغن بی‌کیفیت؟ (اگر روغن شیری رنگ است، حتماً واشر سر سیلندر سوخته است).
- تعمیر قطعه معیوب: در صورت خرابی واشر سر سیلندر، تعویض آن توسط مکانیک الزامی است.
- تعویض کامل روغن و فیلتر: روغن قدیمی و کف‌آلود باید به طور کامل تخلیه شود. موتور باید با روغن شستشو (فلاشینگ) پاکسازی شود تا اثری از امولسیون آب و روغن باقی نماند. سپس روغن باکیفیت استاندارد و فیلتر روغن نو جایگزین شود.
نتیجه‌گیری
کف کردن روغن موتور زنگ خطری جدی است که خودرو به شما اعلام می‌کند. بی‌توجهی به این پدیده می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به قلب تپنده خودرویتان وارد کند. با سرویس‌های دوره‌ای منظم، استفاده از روغن‌های استاندارد و بررسی سطح مایعات خودرو، می‌توانید از بروز چنین مشکلاتی پیشگیری کنید. اگر در این زمینه با مشکلی مواجه شدید، حتماً خودرو را به یک مکانیک متخصص نشان دهید.
پیشنهاد شما چیست؟ آیا تاکنون تجربه کف کردن روغن موتور را داشته‌اید؟ تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.