ترموستات یک شیر مکانیکی حساس به دما است که در مسیر آب موتور و رادیاتور قرار دارد. وظیفه این قطعه این است که در زمان سرد بودن موتور (مثلاً موقع استارت صبحگاهی) مسیر آب به سمت رادیاتور را ببندد تا موتور زودتر به دمای کاری مطلوب برسد، و پس از گرم شدن، باز شود تا تبادل حرارتی انجام گیرد.
اگر ترموستات گیر کند، دو حالت رخ می‌دهد: یا در حالت بسته قفل می‌شود (که باعث جوش آوردن شدید موتور می‌شود) یا در حالت باز گیر می‌کند (که باعث دیر گرم شدن ماشین و پایین ماندن غیرعادی آمپر آب در زمستان می‌شود).
برای تست سلامت ترموستات پژو ۴۰۵ (موتور XU7) در خانه، روش‌های زیر را می‌توانید به کار بگیرید:
۱. تست سریع با دست زدن به لوله‌های رادیاتور (تست روی خودرو)
خودرو را از حالت کاملاً سرد روشن کنید و اجازه دهید درجا کار کند (یا چند کیلومتر رانندگی کنید). کاپوت را بالا بزنید و با احتیاط دست خود را روی لوله بالایی رادیاتور (لوله ورودی آب از ترموستات) بگذارید:
1.کنترل دمای شلنگ رادیاتور هنگام گرم شدن موتور:بررسی رفتار حرارتی لوله.
در دقایق اولیه که آمپر آب هنوز پایین است (موتور سرد است)، لوله بالای رادیاتور باید کاملاً سرد یا ولرم رو به خنک باشد (چون ترموستات بسته است). به محض اینکه آمپر آب به خط وسط (نصفه) نزدیک شد، ترموستات باید ناگهان باز شود. در این لحظه باید احساس کنید که لوله بالای رادیاتور به طور ناگهانی کاملاً داغ و پرفشار می‌شود.
Verification: اگر با رسیدن آمپر به وسط، لوله رادیاتور همچنان سرد بماند، یعنی ترموستات در حالت بسته گیر کرده و آب گردش نمی‌کند (خطر جوش آوردن). اگر هم از همان اول با استارت زدن، لوله همزمان با موتور داغ شود، یعنی ترموستات در حالت باز قفل شده است.
۲. تست دقیق در ظرف آب جوش (تست کارگاهی و قطعی)
اگر ترموستات را از روی ماشین باز کرده‌اید (پوسته ترموستات در موتور XU7 روی سرسیلندر قرار دارد)، می‌توانید صحت عملکرد آن را با یک قابلمه آب روی اجاق گاز بررسی کنید:
1.قرار دادن ترموستات در ظرف آب:آماده‌سازی تست.
ترموستات را داخل یک قابلمه پر از آب بیندازید. یک دماسنج آشپزخانه (یا دقت به دمای جوشش آب) نیز کمک‌کننده است. زیر شعله را روشن کنید تا آب به آرامی گرم شود.
Verification: ترموستات در آب سرد باید کاملاً بسته باشد.
2.مشاهده واکنش سوپاپ ترموستات:بررسی دمای باز شدن.
با افزایش دمای آب و نزدیک شدن به نقطه جوش (معمولاً ترموستات‌های پژو ۴۰۵ در دمای ۷۵، ۸۲ یا ۸۸ درجه سانتی‌گراد باز می‌شوند)، باید به چشم ببینید که سوپاپ یا فنر ترموستات به آرامی به سمت داخل فشرده شده و دهانه آن کاملاً باز می‌شود.
Verification: سوپاپ ترموستات به اندازه کافی (چند میلی‌متر) باز می‌شود تا عبور آب مقدور گردد.
3.بررسی برگشت‌پذیری قطعه:تست بسته شدن مجدد.
ترموستات را با انبر از آب جوش خارج کنید و در آب سرد بیندازید. سوپاپ باید سریعاً به حالت اولیه برگردد و کاملاً بسته شود.
Verification: اگر ترموستات در آب جوش باز نشود، یا پس از خروج در آب سرد بسته نشود، قطعه معیوب است و باید تعویض گردد.
هشدار ایمنی هنگام باز کردن ترموستات
هرگز تا زمانی که موتور خودرو کاملاً سرد نشده است، اقدام به باز کردن پیچ‌های محفظه ترموستات نکنید. آب درون موتور داغ است و باز کردن پیچ‌ها در حالت گرم می‌تواند منجر به سوختگی شدید پوست شود.
